Masz cukinię i pomidory? Upiecz je pod złocistą warstwą parmezanu

Cukinia i pomidory ułożone w cienkie, zachodzące na siebie plasterki tworzą prosty tian z piekarnika. Na wierzchu pojawia się złocista warstwa parmezanu, a pod nią warzywa miękną we własnym soku. Nie ma tu spodu z ciasta, jajecznej zalewy ani ciężkiej sosowej warstwy.

Przygotowanie polega głównie na krojeniu i układaniu. Warto zadbać o podobną grubość plasterków, ponieważ wtedy cukinia zdąży zmięknąć, zanim brzegi pomidorów mocno się przypieką. Wybierz płytkie naczynie, nie ściskaj warzyw przesadnie i pozostaw im trochę miejsca na odparowanie wilgoci podczas pieczenia.

Czas i liczba porcji

Na przygotowanie przeznacz około 20 minut, a na pieczenie 40–50 minut. Tian wystarczy na cztery porcje dodatku do obiadu lub dwie większe porcje z pieczywem i sałatką. Podany czas dotyczy płytkiego naczynia o długości około 28 cm; głębsza, mocno wypełniona forma może wymagać dłuższego pieczenia.

Składniki

2 średnie cukinie, około 600 g
5–6 jędrnych pomidorów, około 650 g
60 g parmezanu
2 łyżki oliwy
2 małe ząbki czosnku
1 łyżeczka suszonego oregano lub tymianku
1/2 łyżeczki soli, do smaku
świeżo mielony pieprz
kilka listków bazylii do podania, opcjonalnie

Najwygodniejsze są cukinie i pomidory o podobnej średnicy. Nie muszą być idealnie jednakowe, ale łatwiej ułożysz z nich równy wachlarz. Parmezan zetrzyj drobno tuż przed pieczeniem. Gotowy bardzo drobny ser z opakowania może inaczej się rumienić, zależnie od składu i stopnia wysuszenia.

Przygotowanie krok po kroku

Nagrzej piekarnik do 190°C, grzanie góra–dół. Płytkie naczynie żaroodporne posmaruj cienko częścią oliwy. Czosnek drobno posiekaj lub przeciśnij przez praskę, a następnie rozprowadź po dnie. Nie zostawiaj dużych skupisk przy samych brzegach, gdzie mogłyby szybko się przypalić.
Umyj i osusz warzywa. Z cukinii odetnij końce, a z pomidorów usuń twarde fragmenty po szypułkach. Pokrój cukinię na plasterki grubości około 3–4 mm. Pomidory potnij nieco grubiej, mniej więcej na 5 mm, używając ostrego noża, który nie miażdży miąższu.
Jeżeli pomidory są bardzo wodniste, rozłóż plasterki na sicie lub talerzu i odczekaj kilka minut, aby część soku spłynęła. Nie wyciskaj ich i nie usuwaj całego miąższu. Tian potrzebuje trochę wilgoci, żeby warzywa miękły, ale nie powinien przypominać zupy na dnie naczynia.
Układaj plasterki na przemian, cukinia i pomidor, lekko zachodzące na siebie. W owalnym naczyniu możesz zrobić rzędy lub łagodny wachlarz. Nie ustawiaj ich zupełnie pionowo i nie wciskaj wszystkich na siłę. Luźniejszy układ pozwala gorącemu powietrzu docierać do większej części powierzchni.
Skrop warzywa pozostałą oliwą. Posyp oregano lub tymiankiem, pieprzem i niewielką ilością soli. Pamiętaj, że parmezan także jest słony. Na tym etapie nie dodawaj całego sera, bo mógłby mocno się zrumienić, zanim cukinia zrobi się wystarczająco delikatna.
Wstaw naczynie na środkowy poziom piekarnika i piecz przez około 30–35 minut. Sprawdź plasterek cukinii widelcem. Powinien już stawiać niewielki opór. Jeżeli nadal jest twardy, daj warzywom kilka dodatkowych minut, szczególnie gdy zostały pokrojone grubiej lub są gęsto ułożone.
Posyp całość drobno startym parmezanem i dopiekaj jeszcze około 10–15 minut. Wyjmij, kiedy ser tworzy złociste, nieregularne plamki, a warzywa są miękkie. Nie czekaj na jednolitą ciemnobrązową skorupę. Po wyjęciu pozostaw tian na 5–10 minut, zanim podzielisz go na porcje.

Jak ograniczyć wodę bez przesuszania warzyw

Płytkie naczynie pomaga odparować nadmiar soku, dlatego lepiej sprawdza się niż wąska, głęboka forma. Sok na dnie jest jednak normalny: to warzywny tian, a nie zwarta zapiekanka związana jajkiem. Podczas nakładania użyj szerokiej łopatki i zostaw część płynu w naczyniu, jeśli nie chcesz polewać nim dodatków.

Nie zwiększaj gwałtownie temperatury tylko po to, żeby wysuszyć dno. Brzegi pomidorów mogą wtedy przypalić się wcześniej niż reszta zmięknie. Lepiej przedłużyć pieczenie o kilka minut w umiarkowanej temperaturze, a następnym razem wybrać większą formę lub pomidory o bardziej zwartym miąższu.

Podanie i warianty

Tian dobrze smakuje z kromką pieczywa, prostą kaszą albo jako warzywny dodatek do obiadu. Po krótkim przestudzeniu aromat czosnku i ziół staje się wyraźniejszy, a porcje łatwiej przenieść na talerz. Świeżą bazylię połóż na gotowym daniu, żeby zachowała delikatny zapach i świeży wygląd.

Możesz dodać pomiędzy warzywa kilka bardzo cienkich półplasterków cebuli, ale nie grubą surową warstwę na dnie. Potrzebowałaby więcej czasu na zmięknięcie. Zioła dobieraj do własnego smaku: tymianek daje łagodniejszy aromat niż duża ilość oregano, więc zacznij od niewielkiej porcji suszonego dodatku.

Przechowywanie i odgrzewanie

Ostudzone warzywa schowaj w przykrytym pojemniku do lodówki i zużyj w ciągu dwóch dni. Przechowuj je razem z niewielką ilością soku, żeby nadmiernie nie wyschły. Odgrzewaj porcję w piekarniku do pełnego rozgrzania środka. Dopiero pod koniec możesz odkryć naczynie, jeśli chcesz osuszyć powierzchnię.

Najczęstsze pytania

Czy tian wymaga spodu z ciasta?

Nie, w tym przepisie podstawą są same warzywa, oliwa, zioła i ser. Nie dodajemy kruchego ciasta, makaronu ani jajecznej zalewy. Dlatego porcje nie będą sztywne jak kawałek tarty. To miękkie, zachodzące na siebie plasterki, które najlepiej nakładać szeroką łopatką po krótkim odpoczynku.

Czy trzeba wcześniej podsmażać cukinię?

Nie trzeba, jeśli pokroisz ją cienko i użyjesz płytkiej formy. Podsmażanie byłoby dodatkowym etapem i zmieniłoby ilość tłuszczu w daniu. Gdy plasterki są grube, piecz warzywa dłużej przed dodaniem sera. Najlepiej sprawdzić miękkość widelcem w kilku miejscach, a nie tylko przy brzegu.

Czym można zastąpić parmezan?

Możesz wybrać inny twardy, dojrzewający ser, który dobrze się ściera i rumieni. Smak będzie nieco inny, a słoność może się różnić. Bardzo mokra mozzarella da bardziej ciągnącą, wilgotną powierzchnię, więc nie jest bezpośrednim zamiennikiem, jeśli zależy ci na lekkiej, złocistej warstwie twardego sera.

Czy warzywa można ułożyć wcześniej?

Tak, można przygotować je z niewielkim wyprzedzeniem i przechować przykryte w lodówce. Sól oraz ser dodaj jednak bliżej pieczenia, żeby ograniczyć puszczanie soku. Zimne naczynie może potrzebować kilku dodatkowych minut, a przed wstawieniem do gorącego piekarnika sprawdź zalecenia producenta dotyczące zmian temperatury.

Wyjmij tian, gdy warzywa są miękkie, a parmezan złocisty. To prosty sposób na pokazanie smaku cukinii i pomidorów bez chowania ich pod ciastem lub ciężką zalewą.